WhatsApp WhatsApp Telefon Hemen Ara

Kardiyoloji Sözlüğü ve Kalp Hastalıkları Rehberi

Kalp ve damar hastalıkları, kardiyoloji terimleri, belirtiler, tanı yöntemleri ve tedavi seçenekleri hakkında A'dan Z'ye kapsamlı hasta bilgilendirme kaynağı. Doç. Dr. Fatih Koç.

Bu rehber, hastaların kardiyoloji muayenelerinde, tetkik raporlarında ve tedavi süreçlerinde karşılaşabilecekleri temel ve ileri düzey terimleri anlaşılır bir dille açıklar. Sözlük; koroner arter hastalığı, hipertansiyon, kalp yetersizliği, ritim bozuklukları, kapak hastalıkları, kalp pili ve girişimsel kardiyoloji başlıklarını kapsar.

Önemli acil durum uyarısı: Yeni başlayan veya şiddetli göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı, bayılma, soğuk terleme ya da ani konuşma bozukluğu/yüz-kol güçsüzlüğünde internetten bilgi aramakla vakit kaybetmeyin; 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın.

Alfabetik Kardiyoloji Sözlüğü

İncelemek istediğiniz harfi seçin veya arama alanına bir kardiyoloji terimi yazın.

163 terim listeleniyor.

A

Ablasyon

Ritim bozukluğuna neden olan anormal elektriksel odağın veya devrenin kateterle etkisizleştirilmesini amaçlayan işlemdir. Radyofrekans enerjisi veya kriyoenerji kullanılabilir.

Acil koroner sendrom

Kalp kasına kan akımının ani azalmasıyla ortaya çıkan; kararsız anjina ve miyokard enfarktüsünü kapsayan klinik tablodur.

Açık kalp cerrahisi

Kalbin veya büyük damarların cerrahi olarak tedavi edildiği, bazı ameliyatlarda kalp-akciğer makinesinin kullanıldığı cerrahi yöntemler grubudur.

Aort

Kalpten çıkan, oksijenlenmiş kanı vücuda taşıyan en büyük atardamardır.

Aort anevrizması

Aort damarının bir bölümünün anormal genişlemesidir. Takip veya girişim kararı çap, büyüme hızı, yerleşim ve kişisel risklere göre verilir.

Aort darlığı

Aort kapağının yeterince açılamaması sonucu sol karıncıktan aorta kan çıkışının zorlaşmasıdır.

Aort diseksiyonu

Aort duvarı katmanlarının ayrılmasıdır. Ani ve çok şiddetli göğüs veya sırt ağrısıyla ortaya çıkabilir ve acil tedavi gerektirir.

Aort kapak yetmezliği

Aort kapağının tam kapanmaması nedeniyle kanın aorttan sol karıncığa geri kaçmasıdır.

Aort koarktasyonu

Aortun doğuştan veya sonradan gelişen, belirli bir bölümündeki daralmadır.

Aort kapak replasmanı

Hastalıklı aort kapağının cerrahi veya uygun hastalarda kateter yöntemiyle yeni kapakla değiştirilmesidir.

Arter

Kanı kalpten organ ve dokulara taşıyan atardamardır.

Aritmi

Kalbin elektriksel aktivitesindeki bozukluk nedeniyle kalp hızının veya ritminin normalden farklı olmasıdır.

Arteriyel hipertansiyon

Atardamar kan basıncının kalıcı olarak yüksek seyretmesidir; tanı uygun teknikle tekrarlanan ölçümlerle konur.

Ateroskleroz

Atardamar duvarında kolesterol ve iltihabi hücrelerden oluşan plakların birikmesidir. Damar daralmasına ve pıhtı gelişimine zemin hazırlayabilir.

Atriyal fibrilasyon

Kulakçıkların düzensiz ve çoğu zaman hızlı elektriksel aktivite gösterdiği ritim bozukluğudur. İnme riskini artırabilir.

Atriyal flutter

Kulakçıklarda çoğunlukla düzenli, hızlı elektriksel devreyle oluşan ritim bozukluğudur.

Atriyum

Kalbin üstte bulunan iki odacığından her biridir. Sağ atriyum toplardamarlardan, sol atriyum akciğer toplardamarlarından kan alır.

Anjina pektoris

Kalp kasının oksijen ihtiyacının karşılanamamasıyla ortaya çıkabilen göğüste baskı, sıkışma veya ağırlık hissidir.

Anjiyografi

Damarların kontrast madde ve görüntüleme yöntemleriyle incelenmesidir. Koroner anjiyografi kalp damarlarını değerlendirir.

Anjiyoplasti

Daralmış veya tıkalı damarın balon kateterle genişletilmesi işlemidir; çoğu koroner girişimde stentle birlikte uygulanabilir.

Antikoagülan

Pıhtılaşma sistemini baskılayarak pıhtı oluşumu riskini azaltan ilaç grubudur.

Antiplatelet

Trombositlerin birbirine yapışmasını azaltan, özellikle koroner stent sonrası kullanılan ilaç grubudur.

Acil kardiyak değerlendirme

Göğüs ağrısı, bayılma, ciddi nefes darlığı veya dolaşım bozukluğu belirtilerinde gecikmeden yapılan tıbbi incelemedir.

B

Bradikardi

Erişkinde genellikle dakikada 60'ın altında kalp hızı için kullanılan terimdir; tek başına hastalık veya kalp pili gerekliliği anlamına gelmez.

Bayılma (senkop)

Beyne giden kan akımının geçici azalmasıyla gelişen kısa süreli bilinç ve postür kaybıdır.

Biküspit aort kapağı

Aort kapağının doğuştan iki yaprakçıklı olmasıdır. Zamanla kapak darlığı, kaçak veya aort genişlemesi gelişebilir.

BNP

Kalp duvarı gerilimiyle ilişkili, özellikle kalp yetersizliği değerlendirmesinde kullanılan kan biyobelirtecidir.

NT-proBNP

BNP ile ilişkili, kalp yetersizliği değerlendirmesinde kullanılan biyobelirteçtir; böbrek fonksiyonu ve yaş gibi etkenlerle birlikte yorumlanır.

Bypass

Daralmış koroner damarların ilerisine kan akımını sağlayan cerrahi köprü damarların oluşturulmasıdır.

Baş dönmesi (vertigo/sersemlik)

Denge sistemi veya dolaşım dahil farklı nedenlerle oluşabilen belirtidir. Ritim bozukluğu olasılığı klinik bağlamda değerlendirilir.

Blok (iletim bloğu)

Kalbin elektriksel uyarısının iletim yollarında yavaşlaması veya kesintiye uğramasıdır.

Büyük dolaşım

Sol karıncıktan çıkan kanın vücut dokularına dağılıp sağ kulakçığa dönmesiyle tamamlanan dolaşım sistemidir.

C

CRP

Vücutta iltihaplanma olduğunda yükselebilen, özgül olmayan kan belirtecidir; tek başına kalp hastalığı tanısı koydurmaz.

CTO (kronik total oklüzyon)

Koroner damarın genellikle en az üç aydır tam tıkalı olmasıdır. Uygun seçilmiş hastalarda girişimsel açma işlemi değerlendirilebilir.

CRT

Belirli kalp yetersizliği hastalarında karıncıkların kasılma zamanlamasını eşleştirmeyi hedefleyen kardiyak resenkronizasyon tedavisidir.

CRT-P

Kalp resenkronizasyonu ve kalp pili desteği sağlayan cihaz türüdür; şok tedavisi içermez.

CRT-D

Resenkronizasyon tedavisine implante edilebilir defibrilatör özelliğinin eklendiği cihazdır.

Çarpıntı

Kalp atımlarının hızlı, kuvvetli, düzensiz veya rahatsız edici biçimde hissedilmesidir.

D

Damar sertliği

Günlük dilde çoğunlukla ateroskleroz için kullanılan ifadedir; damar duvarının esnekliğinin azalmasını da anlatabilir.

Defibrilasyon

Şoklanabilir, yaşamı tehdit eden ritimlerde elektrik enerjisiyle kalbin organize ritme dönmesini sağlamayı amaçlayan tedavidir.

Diyastol

Kalp kasının gevşeyerek odacıkların kanla dolduğu dönemdir.

Diyastolik kan basıncı

Kalp gevşerken atardamarlarda ölçülen kan basıncının küçük değeridir.

Dislipidemi

LDL veya trigliserid yüksekliği ve/veya HDL düşüklüğü gibi kan yağlarındaki bozukluklardır.

Doppler ekokardiyografi

Ultrasonla kalp yapılarının yanı sıra kan akımının yönünü ve hızını değerlendiren incelemedir.

Derin ven trombozu

Genellikle bacak derin toplardamarlarında pıhtı oluşmasıdır; pıhtının akciğere gitmesi pulmoner emboliye neden olabilir.

Düşük ejeksiyon fraksiyonu

Sol karıncığın pompalama oranının azalmış olduğunu ifade eder; neden ve klinik durumla birlikte değerlendirilir.

E

Efor testi

Egzersiz sırasında EKG, nabız ve kan basıncı değişimlerinin izlendiği testtir.

Ekokardiyografi

Ultrasonla kalbin odacıklarını, kapaklarını, kasılmasını ve kan akımını değerlendiren görüntüleme yöntemidir.

Elektrokardiyografi (EKG)

Kalbin elektriksel aktivitesini cilt üzerine yerleştirilen elektrotlarla kaydeden temel incelemedir.

Elektrofizyolojik çalışma

Kalbin elektriksel sistemini kateterlerle inceleyerek ritim bozukluğunun mekanizmasını belirlemeye yardımcı olan girişimsel testtir.

Emboli

Damar içinde taşınan pıhtı veya başka bir materyalin daha uzaktaki damarı tıkamasıdır.

Endokardit

Kalbin iç yüzeyinin ve özellikle kapakların enfeksiyonudur; ciddi bir klinik tablodur.

Ejeksiyon fraksiyonu (EF)

Sol karıncığın her kasılmada içindeki kanın ne kadarını pompaladığını yüzde olarak ifade eden ölçüttür.

Ekstrasistol

Normal kalp atımlarına ek olarak ortaya çıkan erken kalp atımıdır; kulakçık veya karıncık kaynaklı olabilir.

Elektrot

Kalp pili veya ICD sisteminde cihaz ile kalp arasında elektriksel bağlantı sağlayan iletken kablodur.

F

Foramen ovale açıklığı (PFO)

Doğumdan sonra çoğu kişide kapanan kulakçıklar arası fetal bağlantının açık kalmasıdır; her PFO tedavi gerektirmez.

Fraksiyonel akım rezervi (FFR)

Koroner darlığın kan akımını ne ölçüde kısıtladığını basınç ölçümüyle değerlendiren invaziv yöntemdir.

Fibrilasyon

Kalp kası hücrelerinin koordine olmayan elektriksel aktivitesi nedeniyle etkili kasılmanın bozulmasıdır.

Femoral arter

Kasık bölgesinden geçen, alt ekstremiteye kan taşıyan büyük atardamardır.

Fonksiyonel kapasite

Kişinin günlük aktiviteleri veya egzersiz sırasında fiziksel eforu sürdürebilme düzeyidir.

G

Göğüs ağrısı

Kalp, akciğer, damar, yemek borusu veya kas-iskelet sistemi kaynaklı olabilen belirtidir. Yeni veya şiddetli ağrı acil değerlendirme gerektirebilir.

Girişimsel kardiyoloji

Kalp ve damar hastalıklarının kateter temelli tanı ve tedavi yöntemlerini kapsayan kardiyoloji alanıdır.

Geçici kalp pili

Ciddi ve geçici olabilen yavaş ritimlerde kalp hızını kısa süreli desteklemek için kullanılan sistemdir.

Geniş QRS

EKG'de karıncık elektriksel aktivasyon süresinin uzamasıdır; dal bloğu veya başka iletim bozukluklarıyla ilişkili olabilir.

Glikoz metabolizması

Kan şekeri düzenlenmesini sağlayan süreçtir; diyabet kalp-damar hastalığı riskini artırır.

H

Holter EKG

Kalp ritmini genellikle 24 saat veya daha uzun süre kaydederek aralıklı ritim bozukluklarını araştırır.

Hipertansiyon

Kan basıncının kalıcı olarak yüksek seyretmesidir. Tanı uygun teknikle tekrarlanan ölçümlerle konur.

Hipotansiyon

Kan basıncının düşük olmasıdır; belirtiler, neden ve kişinin genel durumuyla birlikte değerlendirilir.

Hiperlipidemi

Kanda kolesterol ve/veya trigliserid düzeylerinin yüksek olmasıdır.

Hipertrofik kardiyomiyopati

Kalp kasında, başka bir yüklenme nedeni ile açıklanamayan kalınlaşma görülen çoğunlukla genetik hastalıktır.

Holter tansiyon (ABPM)

Kan basıncının 24 saat veya daha uzun süre aralıklarla otomatik ölçülmesidir.

Hipertrigliseridemi

Kandaki trigliserid düzeyinin yüksek olmasıdır; metabolik ve kardiyovasküler risklerle ilişkili olabilir.

Hiperpotasemi

Kanda potasyum düzeyinin yükselmesidir; ciddi düzeylerde kalbin elektriksel iletimini etkileyebilir.

İ

İleti bloğu

Kalbin elektriksel uyarısının iletim yollarında gecikmesi veya kesilmesidir.

İskemik kalp hastalığı

Koroner damar hastalığı nedeniyle kalp kasına oksijen sunumunun yetersiz kalmasıdır.

İnme

Beyin damarının tıkanması veya kanaması sonucu beyin dokusunun hasarlanmasıdır; ani bulgularda 112 aranmalıdır.

İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatör (ICD)

Seçilmiş hastalarda tehlikeli ventriküler ritimleri algılayıp hızlı uyarı veya şok tedavisi uygulayabilen cihazdır.

İntravasküler ultrason (IVUS)

Koroner damar içinden ultrason görüntüsü alarak damar duvarı ve plak yapısını değerlendiren yöntemdir.

İskemi

Bir dokuya kan ve dolayısıyla oksijen sunumunun ihtiyacın altında kalmasıdır.

İnferior miyokard enfarktüsü

Kalbin alt duvarını etkileyen kalp krizi yerleşimidir; EKG ve klinik bulgularla değerlendirilir.

K

Kalp kası (miyokard)

Kalbin pompalama işlevini sağlayan kas dokusudur.

Kalp krizi (miyokard enfarktüsü)

Koroner kan akımının akut kesilmesi veya ciddi azalması sonucu kalp kasında hasar gelişmesidir.

Kalp pili (pacemaker)

Kalp hızı aşırı yavaşladığında veya elektriksel iletim bozulduğunda kalbe kontrollü elektriksel uyarı sağlayan cihazdır.

Kalp yetersizliği

Kalbin vücudun gereksinimini karşılayacak kan akımını sağlayamaması veya bunu yüksek dolum basınçlarıyla yapmasıdır.

Kardiyomiyopati

Kalp kasının yapısını veya işlevini etkileyen hastalık grubudur.

Koroner arter

Kalp kasını oksijen ve besinlerle besleyen atardamarlardır.

Koroner BT anjiyografi

Bilgisayarlı tomografi ve kontrast maddeyle koroner damarların anatomisini görüntüleyen noninvaziv yöntemdir.

Koroner stent

Daralmış koroner damarı açık tutmaya yardımcı olmak için damar içine yerleştirilen metal ağ yapılı tüptür.

Kapak yetmezliği

Kalp kapağının tam kapanmaması sonucu kanın geriye kaçmasıdır.

Kapak darlığı

Kalp kapağının açılmasının kısıtlanması ve kan akımının zorlaşmasıdır.

Kardiyak arrest

Kalbin etkili pompalamasının durmasıdır; derhal CPR ve uygun durumda defibrilasyon gerekir.

Kardiyak rehabilitasyon

Kalp hastalığı sonrası egzersiz, eğitim, risk faktörü yönetimi ve psikososyal desteği içeren yapılandırılmış programdır.

Kalp debisi

Kalbin bir dakikada pompaladığı kan hacmidir.

Kardiyojenik şok

Kalbin pompalama yetersizliği nedeniyle organlara yeterli kan akımının sağlanamadığı yaşamı tehdit eden durumdur.

Koroner spazm

Koroner damarın geçici kasılmasıyla kan akımının azalmasıdır.

Kalsifikasyon

Doku veya damar duvarında kalsiyum birikmesidir; kapak ve damar hastalıklarında görülebilir.

Konjestif kalp yetersizliği

Sıvı birikimi ve kalp yetersizliği bulgularının ön planda olduğu klinik ifade biçimidir.

L

LDL kolesterol

Aterosklerotik plak oluşumunda rol oynayan, halk arasında kötü kolesterol olarak bilinen lipoproteindir.

Lipid profili

Total kolesterol, LDL, HDL ve trigliserid gibi kan yağlarını değerlendiren test grubudur.

Loop recorder (implante ritim kaydedici)

Seyrek gelişen bayılma veya ritim yakınmalarını uzun süre kaydetmek için cilt altına yerleştirilen küçük cihazdır.

LVEF

Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonunun kısaltmasıdır; sol karıncığın pompalama oranını ifade eder.

M

Mitral kapak

Sol kulakçık ile sol karıncık arasında bulunan kapaktır.

Mitral darlık

Mitral kapağın daralarak sol kulakçıktan sol karıncığa kan geçişini kısıtlamasıdır.

Mitral yetmezlik

Mitral kapağın kapanma kusuru nedeniyle kanın sol karıncıktan sol kulakçığa geri kaçmasıdır.

Miyokardit

Kalp kasının iltihaplanmasıdır; enfeksiyonlar veya bağışıklık sistemi hastalıklarıyla ilişkili olabilir.

Miyokard perfüzyon sintigrafisi

Kalp kasına kan akımını nükleer görüntüleme ile değerlendiren incelemedir.

Mitraklip / TEER

Uygun mitral yetmezliği hastalarında kateter yoluyla kapak yaprakçıklarının birbirine yaklaştırılmasını sağlayan onarım yöntemidir.

Mikrovasküler anjina

Büyük koroner damarlarda belirgin tıkanıklık olmadan küçük damar işlev bozukluğuna bağlı gelişebilen göğüs ağrısı tablosudur.

N

Nabız

Atardamarlarda kalp atımıyla oluşan basınç dalgasının hissedilmesidir.

NT-proBNP

Kalp duvarı gerilimini yansıtan ve kalp yetersizliği değerlendirmesinde kullanılan biyobelirteçtir.

Non-ST yükselmeli miyokard enfarktüsü (NSTEMI)

Akut kalp krizi türüdür; EKG'de kalıcı ST yükselmesi olmaksızın troponin yüksekliği ve klinik bulgularla tanımlanır.

Noninvaziv test

Vücut içine kateter veya cerrahi girişim gerektirmeden yapılan tanı testidir.

O

Oksijen satürasyonu

Kandaki hemoglobinin oksijenle doymuş bölümünün yüzdesidir; nabız oksimetresiyle tahmini ölçülebilir.

Ortostatik hipotansiyon

Ayağa kalkınca kan basıncının belirgin düşmesidir; baş dönmesi veya bayılmaya neden olabilir.

Oskültasyon

Kalp ve akciğer seslerinin stetoskopla dinlenmesidir.

Oklüzyon

Bir damarın veya kanalın kısmen ya da tamamen tıkanmasıdır.

Ö

Ödem

Dokularda sıvı birikmesidir; kalp yetersizliğinde özellikle ayak bileklerinde görülebilir.

Önleyici kardiyoloji

Kalp-damar hastalığı gelişme veya tekrarlama riskini azaltmaya odaklanan yaklaşımdır.

P

Perikard

Kalbi çevreleyen çift katlı zardır.

Perikardit

Kalp zarının iltihaplanmasıdır; göğüs ağrısı ve EKG değişiklikleriyle görülebilir.

Pulmoner emboli

Akciğer atardamarının çoğunlukla toplardamardan kopan pıhtıyla tıkanmasıdır; acil değerlendirme gerektirir.

Pulmoner hipertansiyon

Akciğer damar dolaşımındaki basıncın artmasıyla seyreden hastalık grubudur.

Periferik arter hastalığı

Kalp dışındaki, özellikle bacak atardamarlarında daralma veya tıkanıklık gelişmesidir.

Perkütan koroner girişim (PCI)

Koroner darlığın kateter, balon ve gerektiğinde stentle tedavi edilmesidir.

Plak

Aterosklerozda damar duvarında biriken yağ, kolesterol, bağ dokusu ve hücresel artıklardan oluşan yapıdır.

PFO kapatılması

Uygun seçilmiş hastalarda patent foramen ovale açıklığının kateterle kapatılması işlemidir.

Q

QT aralığı

EKG'de karıncıkların elektriksel aktivasyon ve toparlanma süresini yansıtan aralıktır; kalp hızına göre düzeltilmiş QT (QTc) kullanılır.

QRS kompleksi

EKG'de karıncıkların elektriksel aktivasyonunu gösteren dalga grubudur.

R

Ritim bozukluğu

Aritmi teriminin Türkçe karşılığıdır; hızlı, yavaş veya düzensiz ritimleri kapsar.

Radial anjiyografi

Koroner anjiyografinin el bileğindeki radial arterden girilerek yapılmasıdır.

Reperfüzyon

Kan akımının azaldığı veya kesildiği dokuya yeniden kan ulaştırılmasıdır.

Romatizmal kalp hastalığı

Romatizmal ateş sonrası kalp kapaklarında gelişebilen hasar ve bozukluklardır.

Restriktif kardiyomiyopati

Kalp kasının gevşemesinin kısıtlandığı ve dolumun zorlaştığı kardiyomiyopati türüdür.

S

Sinüs düğümü

Sağ kulakçıkta bulunan ve normal kalp ritmini başlatan doğal elektriksel uyarı merkezidir.

Stabil koroner arter hastalığı

Koroner damar aterosklerozunun görece öngörülebilir seyir gösterdiği kronik klinik tablodur.

Sistol

Kalp kasının kasılarak kanı damarlara pompaladığı dönemdir.

Sistolik kan basıncı

Kalp kasılırken atardamarlarda ölçülen kan basıncının büyük değeridir.

Supraventriküler taşikardi (SVT)

Kaynağı karıncıkların üzerinde olan, çoğunlukla ani başlayıp sonlanan hızlı ritim bozuklukları grubudur.

Stent trombozu

Stent içinde pıhtı oluşmasıdır; akut damar tıkanıklığına yol açabileceğinden ciddi bir komplikasyondur.

ST yükselmeli miyokard enfarktüsü (STEMI)

EKG'de ST yükselmesi ve klinik bulgularla tanımlanan, acil reperfüzyon tedavisi gerektiren kalp krizi türüdür.

Sol dal bloğu

Kalbin sol karıncığına elektriksel uyarı ileten sol dalın iletiminin gecikmesi veya kesilmesidir.

T

Taşikardi

Erişkinde istirahatte kalp hızının genellikle dakikada 100'ün üzerinde olmasıdır; neden fizyolojik veya patolojik olabilir.

TAVI / TAVR

Aort kapağının kateter yoluyla, çoğunlukla kasık damarından ilerlenerek değiştirilmesidir.

Telemetri

Hastanede kalp ritminin uzaktan ve sürekli izlenmesidir.

Troponin

Kalp kası hasarında kanda yükselebilen biyobelirteçtir; tek başına kalp krizi tanısı koydurmaz.

Triküspit kapak

Sağ kulakçık ile sağ karıncık arasında bulunan kapaktır.

Triküspit yetmezliği

Triküspit kapağın tam kapanmaması nedeniyle kanın sağ karıncıktan sağ kulakçığa geri kaçmasıdır.

Tromboz

Damar veya kalp boşluğu içinde pıhtı oluşmasıdır.

Tansiyon holteri

Kan basıncını günlük yaşam sırasında belirli aralıklarla otomatik ölçen cihazdır.

U

Üfürüm

Kalp veya damar içindeki türbülanslı kan akımının stetoskopla duyulan sesidir; her üfürüm ciddi hastalık anlamına gelmez.

Ultrasonografi

Yüksek frekanslı ses dalgalarıyla vücut yapılarının görüntülenmesidir; ekokardiyografi kalp ultrasonudur.

Uzaktan cihaz takibi

Uygun kalp pili veya ICD cihazlarından verilerin uzaktan sağlık ekibine aktarılmasıdır.

V

Ventrikül

Kalbin alt iki odacığından her biridir. Sağ karıncık kanı akciğere, sol karıncık vücuda pompalar.

Ventriküler fibrilasyon (VF)

Karıncıkların etkili kasılma yapamadığı, dolaşım durmasına yol açan ölümcül ritimdir.

Ventriküler taşikardi (VT)

Karıncıklardan kaynaklanan hızlı ritimdir; bazı türleri dolaşım bozukluğu ve ani kardiyak ölüm riski taşır.

Vazovagal senkop

Otonom sinir sistemi refleksiyle kalp hızı ve/veya kan basıncının düşmesi sonucu gelişebilen bayılmadır.

Vasküler erişim

Anjiyografi veya girişim için atardamar ya da toplardamara ulaşım yoludur.

Y

Yüksek duyarlıklı troponin

Kalp kası hasarını düşük düzeylerde saptamaya yardımcı olan hassas troponin testidir.

Yaşam tarzı değişikliği

Tütünün bırakılması, dengeli beslenme, fiziksel aktivite, kilo yönetimi ve tedavi uyumunu içeren risk azaltma yaklaşımıdır.

Yüksek tansiyon

Hipertansiyonun günlük dilde kullanılan adıdır.

Yapısal kalp hastalığı

Kalbin kapak, odacık, kas veya büyük damar yapısındaki anatomik bozuklukları kapsar.

Z

Zamanında reperfüzyon

Kalp krizi gibi kan akımının kesildiği durumlarda tıkalı damarın mümkün olan en kısa sürede açılarak kalp kası hasarının azaltılmasını hedefleyen yaklaşımdır.

Zor kontrol edilen hipertansiyon

Uygun doz ve kombinasyonda ilaçlara rağmen hedef kan basıncına ulaşılamayan veya tedaviye direnç şüphesi bulunan hipertansiyon tablosudur.

Aramanızla eşleşen terim bulunamadı. Farklı bir kelime deneyin.

Kapsamlı Kardiyoloji Makaleleri

Aşağıdaki içerikler hastalıkların genel özelliklerini, tanı yaklaşımını ve tedavi seçeneklerini açıklar. Her hastada aynı inceleme veya tedavi uygulanmaz; karar kişisel klinik değerlendirmeyle verilir.

Kardiyoloji nedir? Kalp ve damar sağlığının kapsamı

Kardiyoloji; kalp, kalp kapakları, kalbin elektriksel sistemi ve damar dolaşımını etkileyen hastalıkların önlenmesi, tanısı, tedavisi ve takibiyle ilgilenen tıp dalıdır. Koroner arter hastalığı, hipertansiyon, kalp yetersizliği, ritim bozuklukları, kapak hastalıkları, kardiyomiyopatiler ve periferik damar hastalıkları bu alanın başlıca konularıdır.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Değerlendirme hastanın yakınmaları, kişisel ve aile öyküsü, fizik muayene ve risk faktörleriyle başlar. EKG, ekokardiyografi, ritim monitörizasyonu, efor testleri, laboratuvar ve gerektiğinde ileri görüntüleme veya kateter yöntemleri kullanılır. Her test her hastaya gerekmez; inceleme planı klinik soruya göre belirlenir.

Koroner arter hastalığı: nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Koroner arter hastalığı, kalp kasını besleyen damarlarda aterosklerotik plak birikmesiyle gelişir. Damar daralması eforla göğüs baskısı veya nefes darlığına yol açabilir. Plak yüzeyinin bozulması ve pıhtı oluşması akut koroner sendroma neden olabilir. Diyabet, hipertansiyon, yüksek LDL kolesterol, sigara, böbrek hastalığı ve aile öyküsü önemli risk faktörleridir.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Tanıda EKG, kan testleri, ekokardiyografi, stres testleri, koroner BT anjiyografi ve gerekli hastalarda invaziv koroner anjiyografi kullanılır. Tedavi; yaşam tarzı değişikliği, lipid ve tansiyon kontrolü, antiplatelet/antianginal ilaçlar ve uygun hastalarda PCI-stent veya bypass cerrahisini kapsar. Stent, hastalığın tüm damar yatağındaki aterosklerozu ortadan kaldırmaz; uzun dönem koruyucu tedavi sürdürülmelidir.

Kalp krizi: belirtiler ve acil yaklaşım

Kalp krizi, koroner damardaki ani tıkanma veya ciddi akım azalması nedeniyle kalp kasında hasar oluşmasıdır. Göğüste baskı, sıkışma veya yanma; kola, sırta, boyna ya da çeneye yayılabilen ağrı; nefes darlığı, bulantı ve soğuk terleme görülebilir. Özellikle kadınlarda, yaşlılarda ve diyabeti olanlarda belirtiler daha farklı veya silik olabilir.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Şüpheli durumda 112 aranmalı, kişinin kendi aracıyla hastaneye gitmesi veya belirtilerin geçmesini beklemesi önerilmemelidir. Hastanede EKG ve seri troponin ölçümleri yapılır. STEMI gibi durumlarda acil damar açıcı tedavi planlanır. Tedavinin türü ve zamanlaması klinik bulgulara göre belirlenir.

Hipertansiyon: tanı, organ etkileri ve kontrol

Yüksek tansiyon çoğu kişide belirti vermeden ilerler. Uzun süre kontrolsüz kalması inme, koroner arter hastalığı, kalp yetersizliği, böbrek hasarı ve damar hastalığı riskini artırır. Tanı tek bir ölçüme dayandırılmamalı; doğru manşon ve teknikle tekrarlanan ofis ölçümleri, ev ölçümleri veya ambulatuvar kan basıncı izlemi kullanılmalıdır.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Tedavi; tuz tüketimini azaltma, düzenli fiziksel aktivite, kilo yönetimi, tütünün bırakılması ve kişiye uygun ilaçları içerir. İlaç seçimi yaş, böbrek fonksiyonları, diyabet, kalp yetersizliği ve diğer eşlik eden durumlara göre yapılır. İlaçlar hekim önerisi olmadan kesilmemeli veya değiştirilmemelidir.

Kalp yetersizliği: belirtiler, EF ve takip

Kalp yetersizliği kalbin pompalama veya dolum işlevinin bozulduğu klinik sendromdur. Eforla nefes darlığı, yatınca artan nefes darlığı, gece nefes darlığıyla uyanma, bacaklarda şişlik, halsizlik ve hızlı kilo artışı görülebilir. Koroner hastalık, hipertansiyon, kapak hastalıkları ve kardiyomiyopatiler nedenler arasındadır.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Ekokardiyografi EF ve kalp yapısını değerlendirmede temel incelemedir; BNP/NT-proBNP, EKG ve diğer tetkikler tanıya katkı sağlar. Tedavi EF fenotipi ve hastanın durumuna göre kanıta dayalı ilaçları, cihaz tedavisini, kapak/koroner girişimleri ve kardiyak rehabilitasyonu içerebilir. Kilo, ödem, nefes darlığı ve ilaç uyumu takip edilmelidir.

Ritim bozuklukları ve çarpıntı

Aritmiler kalbin hızlı, yavaş veya düzensiz çalışmasına neden olabilir. Çarpıntı, baş dönmesi, bayılma, göğüs rahatsızlığı veya nefes darlığı görülebilir. Atriyal fibrilasyon, kalp içinde pıhtı oluşumu ve inme riskini artırabilen önemli bir ritim bozukluğudur. Bazı ritim bozuklukları ise tesadüfen saptanabilir.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Tanıda 12 derivasyonlu EKG, Holter, olay kaydedici, implante ritim monitörü, ekokardiyografi ve seçilmiş hastalarda elektrofizyolojik çalışma kullanılır. Tedavi aritminin türüne göre hız/ritim kontrolü, antikoagülasyon, ablasyon, kalp pili veya ICD'yi içerebilir. Bayılma, göğüs ağrısı veya ciddi nefes darlığı acil değerlendirme gerektirir.

Atriyal fibrilasyon ve inme riski

Atriyal fibrilasyon, kulakçıkların düzensiz elektriksel aktivitesi nedeniyle kalp ritminin düzensizleşmesidir. Bazı kişiler çarpıntı, halsizlik veya nefes darlığı hissederken bazılarında belirti olmayabilir. AF, özellikle ek risk faktörleri bulunan kişilerde inme olasılığını artırır.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Değerlendirmede EKG ile tanının belgelenmesi, ritim yükünün belirlenmesi, kalp yapısının incelenmesi ve inme/kanama riskinin değerlendirilmesi gerekir. Tedavi hız kontrolü, ritim kontrolü, uygun hastalarda antikoagülan tedavi ve kateter ablasyonunu kapsayabilir. Kan sulandırıcı gerekliliği ve ilaç seçimi kişisel risk değerlendirmesiyle belirlenir.

Kalp kapak hastalıkları: darlık ve yetmezlik

Aort, mitral, triküspit ve pulmoner kapaklarda darlık veya yetmezlik gelişebilir. Kapak darlığında ileri akım kısıtlanır; yetmezlikte kapak tam kapanmadığı için kan geriye kaçar. Nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı, göğüs ağrısı veya bayılma görülebilir. Hastalıklar uzun süre belirti vermeden de ilerleyebilir.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Ekokardiyografi kapak yapısını, darlık/kaçak derecesini ve kalbe etkisini değerlendirmede temel yöntemdir. İzlem sıklığı ve girişim zamanı lezyonun şiddeti, belirtiler, kalp fonksiyonu ve genel risklere göre belirlenir. Uygun hastalarda cerrahi onarım/değişim, TAVI veya kateter temelli kapak işlemleri gündeme gelebilir.

Kalp pili: kimlere takılır, çeşitleri ve takip

Kalıcı kalp pili en sık klinik açıdan anlamlı bradikardi, sinüs düğümü disfonksiyonu veya ileri derece atriyoventriküler ileti bozukluklarında değerlendirilir. Nabzın düşük olması tek başına pil gerekliliğini göstermez. Geri döndürülebilir nedenler, ilaçlar, belirtiler ve ritim kayıtları birlikte incelenir.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Tek odacıklı, çift odacıklı ve kablosuz sistemler farklı klinik ihtiyaçlara göre seçilir. İşlem çoğunlukla lokal anestezi altında yapılır. İşlem sonrasında yara bakımı, cihaz programlaması, elektrot ölçümleri ve batarya takibi önemlidir. MR güvenliği cihaz ve elektrot sisteminin koşullu uyumluluğuna göre planlanır.

ICD ve ani kardiyak ölümden korunma

İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatör, belirli hastalarda yaşamı tehdit eden ventriküler taşikardi veya fibrilasyonu algılayıp tedavi etmek üzere kullanılır. Bazı cihazlar hızlı uyarı (antitaşikardi pacing), bazı ritimlerde elektrik şoku uygulayabilir. ICD kararı yalnızca tek bir EF değerine değil, altta yatan hastalık, geçirilmiş ritimler, tedaviye yanıt ve kılavuz ölçütlerine dayanır.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Cihaz implantasyonu sonrası düzenli kontroller, batarya ve elektrot ölçümleri, cihaz kayıtlarının incelenmesi ve uzaktan takip önemlidir. Şok alınması, bayılma veya tekrarlayan çarpıntı durumunda cihaz takip ekibiyle iletişim kurulmalı; ciddi belirtilerde acil yardım istenmelidir.

Koroner anjiyografi, balon ve stent

Koroner anjiyografi kalp damarlarının kontrast maddeyle görüntülenmesidir. İşlem el bileği radial arterinden veya kasık femoral arterinden yapılabilir. Darlığın klinik önemi, belirtiler ve iskemi bulgularıyla birlikte değerlendirilir. Her saptanan darlık stent gerektirmez.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Uygun hastalarda balon anjiyoplasti ve stent uygulanır. İşlem sonrası antiplatelet tedavi reçete edilmişse hekim önerisi olmadan kesilmemelidir. Kanama, giriş yeri şişliği, göğüs ağrısı veya nefes darlığı gibi durumlarda sağlık ekibine başvurulmalıdır.

Periferik arter hastalığı ve damar sağlığı

Periferik arter hastalığı çoğunlukla bacak atardamarlarında aterosklerotik daralma veya tıkanma sonucu gelişir. Yürümekle baldır ağrısı ve dinlenince rahatlama tipik yakınmalardandır. İleri hastalıkta istirahat ağrısı, iyileşmeyen yara veya doku kaybı görülebilir.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Muayene, ayak bileği-kol indeksi, Doppler ultrason ve gerektiğinde BT/MR anjiyografiyle değerlendirme yapılır. Tütünün bırakılması, egzersiz programı, lipid ve diyabet kontrolü, antitrombotik tedavi ve seçilmiş hastalarda endovasküler girişim veya cerrahi uygulanabilir.

Önleyici kardiyoloji: kalp sağlığını korumak

Kardiyovasküler risk; yaş, kan basıncı, kolesterol, diyabet, tütün kullanımı, böbrek hastalığı, aile öyküsü ve bilinen damar hastalığı gibi değişkenlerin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir. Risk azaltımı yalnızca tek bir laboratuvar sonucuna dayanmaz.

Tanı ve tedavi yaklaşımı

Tütünün bırakılması, dengeli beslenme, tuzun sınırlandırılması, düzenli fiziksel aktivite, kilo yönetimi, uyku ve reçete edilen tedavilere uyum temel yaklaşımlardır. Egzersiz hedefi mevcut kalp hastalığı ve fonksiyonel kapasiteye göre kişiselleştirilmelidir.

Kardiyoloji Hakkında Sık Sorulan Sorular

  • Her göğüs ağrısı kalp hastalığı belirtisi midir?

    Hayır. Kas-iskelet sistemi, akciğer, yemek borusu ve başka nedenler de göğüs ağrısı yapabilir. Ancak yeni, şiddetli veya nefes darlığı, soğuk terleme ve bulantıyla birlikte olan ağrı acil değerlendirilmelidir.

  • Her çarpıntı ritim bozukluğu mudur?

    Hayır. Çarpıntı hissi normal ritimde de algılanabilir. Kansızlık, tiroid hastalıkları, stres, kafein veya aritmiler neden olabilir. Tanı için EKG ya da ritim kaydı gerekebilir.

  • Kalp pili her düşük nabızda takılır mı?

    Hayır. Nabız sayısı tek başına yeterli değildir. Ritim bozukluğunun tipi, belirtilerle ilişkisi, geri döndürülebilir nedenler ve klinik kılavuz ölçütleri birlikte değerlendirilir.

  • Stent kalp damar hastalığını tamamen ortadan kaldırır mı?

    Hayır. Stent belirli bir darlığı tedavi eder; aterosklerozun kronik ve yaygın niteliğini ortadan kaldırmaz. Koruyucu ilaçlar ve risk faktörü kontrolü sürdürülmelidir.

  • Kalp hastası egzersiz yapabilir mi?

    Birçok hasta uygun egzersizden yarar görür. Egzersizin türü ve yoğunluğu tanıya, kalp fonksiyonuna, belirtilere ve tedavi durumuna göre hekimle belirlenmelidir.

  • Kalp pili olan kişiye MR çekilebilir mi?

    Bazı modern sistemler belirli koşullarda MR uyumludur. Cihaz ve elektrot modeli kontrol edilmeli; çekim uygun protokol ve izlem altyapısı bulunan merkezde planlanmalıdır.

  • Tansiyon ölçümü hangi koşullarda yapılmalıdır?

    Ölçüm öncesi birkaç dakika dinlenilmeli, uygun manşon kullanılmalı, sırt ve kol desteklenmeli ve ölçüm sırasında konuşulmamalıdır. Tek ölçüm yerine uygun aralıklarla tekrarlanan ölçümler değerlendirilir.

  • Kolesterol yüksekliği belirti verir mi?

    Çoğu zaman belirti vermez. Kan testiyle saptanır ve tedavi kararı kişinin toplam kardiyovasküler riskine göre verilir.

Doç. Dr. Fatih Koç ile Kardiyolojik Değerlendirme

Doç. Dr. Fatih Koç'un kardiyoloji ve girişimsel kardiyoloji alanındaki değerlendirme yaklaşımında hastanın yakınmaları, tıbbi öyküsü, muayene bulguları ve gerekli tanısal incelemeler birlikte ele alınır. Koroner damar hastalıkları, ritim bozuklukları, kalp pili ve cihaz tedavileri ile yapısal kalp hastalıklarında seçenekler hastanın klinik özelliklerine göre değerlendirilir.

Kardiyolojik değerlendirme ve randevu hakkında bilgi almak için +90 530 477 60 58 numarasından veya WhatsApp üzerinden iletişim kurulabilir.

Bilimsel ve Bilgilendirici Kaynaklar

Tıbbi bilgilendirme notu: Bu sayfa genel eğitim ve bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hekim muayenesinin, tanının veya kişiye özel tedavi önerisinin yerine geçmez. İlaç başlama, bırakma veya doz değiştirme kararını kendi başınıza vermeyin. Acil belirtilerde 112'yi arayın.

Kardiyoloji Randevunuzu Oluşturun

Kalp ve damar hastalıkları, anjiyo, stent ve diğer kardiyolojik değerlendirme ve tedavi seçenekleri hakkında bilgi almak ve randevu oluşturmak için iletişime geçebilirsiniz.

© 2027 Doç. Dr. Fatih Koç Tüm Hakları Saklıdır. Bu sitenin içeriği, tasarımı ve yazılımı telif hakkı kanunlarıyla korunmaktadır. Yazılı izin olmadan kullanılamaz. Sitemizde yer alan yazı ve görseller tamamen bilgilendirme amaçlıdır. Teşhis ve tedavi yerine geçmez ve tıbbi danışmanlık niteliği taşımaz. Dakika Reklam, Google Reklam Ajansı, Dijital Pazarlama Dakika Reklam tarafından hazırlanmıştır.